THIẾU MÁU THAI KỲ - NHỮNG ĐIỀU BẠN CẦN BIẾT

Phụ nữ  mang thai luôn có nguy cơ thiếu máu thiếu sắt, đây là một tình trạng máu không đủ các tế bào hồng cầu khỏe mạnh để mang oxy đến các mô trong cơ thể. Theo nghiên cứu của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, tỷ lệ thiếu máu ở phụ nữ tuổi sinh đẻ tại Việt Nam là 26,5% và 75% thiếu sắt ở phụ nữ có thai. Thiếu máu trong thời kỳ mang thai có thể làm cho người mẹ cảm thấy mệt mỏi, làm tăng nguy cơ sinh non hoặc sinh con nhẹ cân.

 

Thiếu máu trong thời kỳ mang thai có thể tăng nguy cơ sinh non

Nguyên nhân gây thiếu máu khi mang thai

Bình thường cơ thể sử dụng sắt để tạo hemoglobin, là một protein trong các tế bào máu đỏ để mang oxy đến các mô trong cơ thể. Trong thời gian mang thai, nhu cầu sắt tăng gấp đôi để đảm bảo cho những thay đổi của cơ thể người mẹ và giúp cho thai nhi được cung cấp máu đầy đủ. Nếu không có đủ dự trữ sắt hoặc thiếu sắt trong thai kỳ thai phụ có thể bị thiếu máu do thiếu sắt. Ngoài ra, nhiễm ký sinh trùng, nhất là nhiễm giun móc làm cho cơ thể mất sắt cũng gây nên thiếu máu.

Các yếu tố nguy cơ gây thiếu máu trong thời kỳ mang thai

Phụ nữ có nguy cơ mắc bệnh thiếu máu trong thai kỳ nếu:

- Khoảng cách giữa các lần có thai gần nhau

- Phụ nữ mang đa thai

- Nôn mửa thường xuyên do thai nghén

- Cung cấp không đủ sắt cho cơ thể

- Trước khi mang thai có lượng kinh nguyệt hàng tháng nhiều.

Triệu chứng thiếu máu khi mang thai

Một số triệu chứng mang thai có thể tương tự như các triệu chứng thiếu máu nói chung.

Nếu trong thời kỳ mang thai bị thiếu máu thiếu sắt nhẹ, bạn có thể không nhận thấy bất kỳ triệu chứng nào. Tuy nhiên, nếu trường hợp thiếu máu nặng bạn sẽ có các triệu chứng sau: Cảm giác rất mệt mỏi, da xanh nhợt, tim đập nhanh, hay hụt hơi, cảm thấy chóng mặt, choáng váng và nhức đầu, có cảm giác thèm ăn các loại phi thực phẩm như đất sét, bột bắp.

          Bất kể có hay không có triệu chứng, phụ nữ mang thai cần xét nghiệm máu để sàng lọc bệnh thiếu máu trong lần khám thai đầu tiên và ít nhất một lần nữa trong suốt thời kỳ mang thai.

Phòng và điều trị thiếu máu cho phụ nữ có thai

Trước và trong suốt thời kỳ mang thai, bạn nên uống vitamin tổng hợp có chứa sắt có thể giúp ngăn ngừa và điều trị thiếu máu trong thai kỳ. Nếu xét nghiệm cho thấy bạn bị thiếu máu do thiếu sắt, bác sĩ sẽ kê các loại dược phẩm bổ sung sắt cho bạn. Liều lượng phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của tình trạng thiếu máu khi mang thai nhưng thường sẽ nằm trong khoảng 60 đến 120mg sắt nguyên tố mỗi ngày, chưa kể lượng sắt bổ sung trong các loại thuốc bổ cho thai phụ. Bạn nên tuân thủ chỉ định của bác sĩ và đừng bao giờ bổ sung nhiều sắt hơn so với lượng sắt được kê đơn.

Dinh dưỡng hợp lý cũng có thể ngăn ngừa bệnh thiếu máu trong thai kỳ.Nguồn thực phẩm có chất sắt bao gồm thịt nạc đỏ, thịt gia cầm và cá, ngoài ra phụ nữ có thai nên bố sung thêm sữa,ngũ cốc ăn sáng, đậu và rau quả để tăng cường chất sắt.

Tăng cường sắt từ thực phẩm để phòng thiếu máu ở phụ nữ có thai

          Để tăng cường sự hấp thu sắt từ nguồn thực vật và các chất bổ sung, hãy ăn hoặc uống các loại thực phẩm giàu vitamin C như nước cam, nước ép cà chua hoặc dâu. Để hấp thu nhiều sắt nhất có thể, nên uống viên sắt khi đang đói, uống thuốc bằng nước lọc hoặc nước cam, vitamin C giúp hấp thu sắt tốt hơn, nhưng đừng uống với sữa vì canxi cản trở quá trình hấp thu sắt. Cà phê và trà cũng ảnh hưởng đến sự hấp thu sắt.

Trong khoảng một tuần kể từ khi bắt đầu điều trị, bạn sẽ tạo ra nhiều hồng cầu mới và lượng hemoglobin cũng tăng cao. Thường chỉ sau một tháng điều trị là có thể hoàn toàn thoát khỏi tình trạng thiếu máu khi mang thai, nhưng bạn nên tiếp tục bổ sung sắt trong vài tháng tiếp theo để tăng cường nguồn sắt dự trữ.

Như trên đã nói, nhu cầu hằng ngày của phụ nữ mang thai là 27mg (gấp hơn 3 lần so với nam giới) trong khi đó cơ thể chỉ hấp thu 10 - 15% lượng sắt trong thức ăn hằng ngày. Vì vậy phụ nữ mang thai dù ăn uống đầy đủ vẫn phải uống viên sắt để phòng chống bệnh thiếu máu. 

Hồng Nga

5 thói quen ăn uống gây thiếu máu ở phụ nữ

          Thiếu máu là tình trạng khá phổ biến với chị em phụ nữ. Nguyên nhân chủ yếu là do lượng máu bị hao hụt sau mỗi kỳ kinh nguyệt. Bên cạnh đó là những thói quen trong ăn uống cũng khiến chị em phải đối mặt nhiều hơn với nguy cơ bị thiếu máu. Dưới đây là 5 thói quen mà chị em hay gặp phải và nó vô tình cản trở đến việc hấp thu sắt cho quá trình sản sinh máu trong cơ thể.

     Không ăn rau quả

       Rất nhiều người không biết rằng, ăn rau quả cũng có lợi cho việc bổ sung sắt. Trong rau quả có chứa rất nhiều vitamin C, axit citric và axit malic. Các loại chất hữu cơ này có thể cùng với sắt hình thành nên hợp chất, từ đó tăng độ hòa tan sắt trong đường ruột, giúp cơ thể dễ hấp thu sắt hơn.

     Không ăn thịt

      Trái ngược với suy nghĩ của nhóm trên, một số chị em thường truyền tai nhau rằng ăn nhiều thịt không tốt cho sức khỏe, nên chỉ tập trung vào các loại thực phẩm chế biến từ thực vật. Tuy nhiên, trên thực tế, thực phẩm chế biến từ động vật không chỉ giàu sắt, mà tỷ lệ hấp thụ của nó cũng cao hơn, lên tới 25%. Vì vậy, nếu kiêng không ăn thịt, về lâu dài cũng có thể dẫn tới thiếu máu do thiếu sắt. Tốt nhất là trong chế độ ăn uống hàng ngày nên cân bằng trong việc sử dụng rau và thịt nói chung.

Thịt bò rất tốt với người bị thiếu máu

      Trứng, sữa có lợi cho người thiếu máu

      Trong sữa có đủ dinh dưỡng, nhưng hàm lượng sắt rất thấp, tỷ lệ sắt mà cơ thể hấp thu từ sữa chỉ khoảng 10%. Một vài người còn có thói quen uống sữa vào buổi sáng, điều này thậm chí còn gây phản tác dụng, khiến cơ thể khó hấp thu được sắt hơn do sắt kết hợp với canxi và phosphate tạo thành hợp chất không hòa tan.

      Mặc dù hàm lượng sắt trong trứng khá cao, nhưng tỷ lệ hấp thu sắt chỉ là 3% nên trứng không hẳn là thực phẩm hiệu quả trong việc bổ sung chất sắt cho cơ thể.

      Các bác sĩ cũng khuyên bệnh nhân muốn bổ sung sắt có thể sử dụng gan của các loại động vật vì trong các loại gan có hàm lượng sắt cao và tỷ lệ hấp thu sắt của cơ thể cũng đạt trên 30%.

    Ngừng uống sắt khi triệu chứng thiếu máu được cải thiện

      Những người thiếu máu thường uống thuốc bổ máu theo chỉ thị của bác sỹ, nhưng khi thấy tình trạng bệnh đã cải thiện hoặc ổn định liền lập tức ngừng uống thuốc. Đây cũng là cách làm sai lầm và có thể để lại hậu quả nghiêm trọng. Phương pháp chính xác là uống thuốc sắt để điều trị bệnh thiếu máu, cho đến khi bệnh ổn định hắn, rồi lại tiếp tục uống thêm 6 – 8 tuần hoặc theo chỉ định của bác sĩ nhằm bổ sung lượng sắt dự trữ cho cơ thể.

Người bị thiếu máu không nên uống sữa vào buổi sáng

    Thường xuyên sử dụng trà, cà phê

      Đối với phụ nữ, uống quá nhiều trà và cà phê, có thể gây thiếu máu. Đó là do chất polyphenol trong lá trà và nhiều axit tannic trong cà phê có thể kết hợp với sắt hình thành các loại muối khó hòa tan, ức chế sự hấp thụ sắt. Do đó, phụ nữ uống cà phê và trà nên uống vừa đủ, một ngày 1-2 cốc là đủ.

      Trên đây là 5 thói quen mà chúng ta thường ít để ý trong quá trình sinh hoạt hàng ngày. Chính vì những thói quen này mà việc điều trị thiếu máu trở nên kém hiệu quả. Bên cạnh yếu tố dinh dưỡng, thiếu máu cũng có thể do ảnh hưởng từ các bệnh khác (ung thư, trĩ, viêm loét dạ dày…) Vì vậy, bạn cũng cần phải kiểm soát tốt sức khỏe của mình ngay từ hôm nay để có một cơ thể luôn khỏe mạnh và tràn đầy sức sống.

Sự thật về bộ não của con người (Phần 1)

Bộ não con người luôn ẩn chứa những bí ẩn khó giải đáp.

      Bộ não có thể được coi là cơ quan quan trọng nhất trong cơ thểchúng ta. Nó điều khiển hệ thần kinh, mọi hoạt động nhận thức … chúng ta có thể biết suy nghĩ, biết hành động, đi lại, học tập đều nhờ có bộ não điều khiển. Tuy nhiên đây cũng là bộ phận rất phức tạp, bao gồm hơn 100 tỉ tế bào thần kinh. Từ thời cổ đại việc nghiên cứu bộ não đã được để ý. Có rất nhiều điều bí ẩn còn chưa được khám phá hết cả trong khía cạnh y học và khoa học. Tất nhiên là cũng có rất nhiều vấn đề cũng đã được giải đáp. Và con người chúng ta thường có xu hướng truyền miệng, đơn giản hóa khoa học nên đã có rất nhiều những lời đồn đại liên quan đến bộ não. Trong bài viết này xin được nêu ra một vài những điều mà mọi người hay tương truyền về não bộ con người và nói về độ chính xác của những thông tin đó.

Não người có khả năng chứa nhận rất nhiều thông tin

 Não màu xám

      Khi hỏi bạn nghĩ gì về màu sắc của bộ não chắc chắn rằng câu trả lời phần lớn sẽ là màu xám. Trên các phim truyền hình, tranh ảnh người ta thường mô phòng bộ não với màu chủ đạo là màu xám. Trí thông minh của con người từ bộ não cũng được gọi là “chất xám”, và trong não của chúng ta cũng có nhiều các chấtmàu xám này. Chính xác thì không phải toàn bộ bộ não của chúng ta có một màu xám nhưng phần lớn là như vậy và màu xám này cũng có pha chút vàng. Ngoài ra còn có màu vàng, đỏ, đen, trắng … Những lời đồn đại mô phỏng não màu xám thực chất cũng là dễ hiểu bởi các tế bào “chất xám” chiếm phần lớn của não (và cả tủy sống nữa). Một số chất khác màu trắng là những tế bào sợ kết nối chất xám. Còn những màu săc khác chỉ chiếm một phần ít không đáng kể.

 Nghe nhạc của Mozart sẽ thông minh hơn 

      Các bậc phụ huynh thường thích cho con em họ tiếp xúc với nhạc cổ điển vì cho rằng chúng có thể giúp kích thích phát triển trí tuệ. Các bà bầu khi mang thai em bé cũng thường được khuyến khích nghe nhạc giao hưởng. Thậm chí còn có hẳn một công ty tên là Baby Einstein chuyên làm đĩa DVD, video và các sản phẩm kết hợp với nghệ thuật cô điển (âm nhạc, thơ ca …) dành cho trẻ em. Ý tưởng rằng nghe nhạc cổ điển có thể làm tăng trí thông minh được gọi là “hiệu ứng Mozart”

      Hiệu ứng Mozart được bắt đầu từ những năm 1950 khi một bác sĩ tai mũi họng tên là Albert Tomtis tuyên bố thành công trong việc sử dụng nhạc Mozart để giúp những người bị rối loạn thính giác và diễn thuyết. Trong một cuộc nghiên cứu năm 1990, 36 sinh viên trong một nghiên cứu của đại học California được nghe nhạc Mozart 10 phút trước khi kiểm tra IQ. Và giáo sư Gordon Shaw, người chịu trách nhiệm cho nghiên cứu này đã công bố rằng chỉ số IQ của các sinh viên tham gia thử nghiệm đã tăng khoảng 8 điểm so với trước. Từ đó, hiệu ứng Mozart đã được công nhận như một phần của cuộc sống. Thậm chí một nhac sĩ có tên là Dan Campbell đã khẳng định rằng nghe nhạc Mozart còn có thể cải thiện được sức khỏe.

      Tuy nhiên hiệu ứng này cũng gây nhiều tranh cãi trong giới khoa học. Một thành viên trong nhóm dự án trường đại học California – tiến sĩ Frances Rauscher cho rằng nhạc Mozart không làm cho các sinh viên thông minh hơn mà chỉ giúp họ tăng hiệu năng trong một không gian – thời gian nhất định mà thôi. Các nhà khoa học khác cũng cho rằng khó có thể nhân rộng được kết quả ban đầu đó và hiện nay không có thêm cơ sở để chứng minh nghe nhạc Mozart hay những loại nhạc cổ điển khác làm trí não phát triển hơn.

      Vậy, cuối cùng kết luận chính thức là nhạc có thể giúp đầu óc bạn thư giãn để làm việc tốt hơn nhưng cũng chưa có cơ sở để nói rằng nó làm cho bạn thông minh hơn.

Não bạn sẽ có thêm nếp nhăn khi bạn học biết điều gì mới 

      Một bộ phận hơi tròn, màu xám, nhiều nếp nhăn là một trong những đặc điểm tiêu biểu nhất để chứng minh đó là bộ não qua các hình ảnh và miêu tả. Các nếp nhăn trên não đã quá quen thuộc với chúng ta. Qua quá trinh tiến hóa, não bộ con người đã ngày càng phát triển hơn để đáp ứng nhu cầu về các chức năng. Và để giữ cho bộ não nhỏ gọn đủ trong hộp sọ, não có những đường gấp. Theo một nghiên cứu thì nếu trải phẳng hết não ra thì kích thước của nó sẽ rộng như một chiếc áo gối. Những vùng nếp gấp trên não gọi là Gyri và đường nứt gọi là rãnh.

      Ngay từ đầu bộ não của một thai nhi không có nhiều nếp nhăn như vậy. Nhưng trong quá trình thai nhi phát triển, các tế bào thần kinh di chuyển đến từng vùng não bộ, tạo ra các rãnh và Gyri. Khi thai nhi đạt 40 tuần tuổi thì cũng là lúc các nếp nhăn này hoàn thiện. Và những nếp nhăn này sẽ không có thêm cho dù chúng ta có làm gì đi nữa.

      Tuy nhiên việc học hỏi cũng làm bộ não của chúng ta thay đổi, chỉ là không phải thêm nếp nhăn hay đường rãnh. Các nghiên cứu trên não động vật cho thấy rằng các khớp thần kinh ( kết nối giữa các tế bào thần kinh) và các tế bài máu hỗ trợ thần kinh có phát triển và tăng về số lượng khi chúng ta học hỏi. Một số người còn cho rằng những tế bào thần kinh mới được sinh ra cũng đồng nghĩa là chúng ta có kí ức mới, tuy nhiên thì điều này vẫn chưa được chứng minh.

Ảnh hưởng bởi những thông tin ẩn 

      Các thông điệp ẩn chứa trong những gì mà thường ngày chúng ta xem trên truyền hình, sách báo được cho rằng sẽ được não chúng ta thu nhận. Các thông điệp đó có thể ảnh hưởng đến tiềm thức mà chính bản thân chúng ta cũng không biết. Người đầu tiên đưa ra vấn đề này là một nhà nghiên cứu thị trường tên là James Vicary. Năm 1957, ông ta tuyên bố rằng đã đưa thông điệp ẩn vào một bộ phim ở New Jersey nhằm hướng khán giả đến việc uống Coca và ăn bỏng ngô. Trong quá trình chiếu bộ phim, doanh số bán coca tăng 18% và bỏng ngô là hơn 57%. Vicary nói rằng đó là mình chứng cho thông điệp tiềm thức của công đã hoạt động. Thậm chí còn có một cuốn sách giúp lập kế hoạch và kỹ thuật để lồng những thông điệp ẩn tác động lên tiềm thức người mua hàng. Một số quảng cáo phát thanh và truyền hình đã ăn theo phương pháp này. Đến năm 1974, FCC cấm sử dụng các loại quảng cáo cao siêu này vì sự lạm dụng quá đà của nó.

      Sự thực về những thông điệp này như thế nào ? Hóa ra là Vicary đã nói dối về những kết quả trong nghiên cứu của mình. Một số nghiên cứu khác được thử nghiệm liên quan đến lĩnh vực này cũng không thành công. Đến nay cũng không có bất cứ bằng chứng khoa học nào chứng minh tác dụng của những thông tin ẩn. Tuy nhiên, vẫn có nhiều người tin rằng nhiều âm nhạc hay quảng cáo có chứa những thông tin tác động đến tiềm thức của chúng ta

Não người là lớn nhất 

      Nhiều loài động vật cũng sử dụng đầu óc của chúng làm những việc giống con người như tìm kiếm những cách sáng tạo để giải quyết vấn đề, tự nhận thức, thể hiện sự đồng cảm và học cách sử dụng các công cụ. Nhưng chúng ta đều đồng ý rằng con người là sinh vật thông minh nhất trên trái đất. Vài người cho rằng vì chúng ta thông minh nhất nên não của chúng ta cũng lớn nhất trong các loài động vật. Vâng, điều này hoàn toàn không chính xác.

      Bộ não con người trưởng thành trung bình nặng khoảng 3 pound ( 1,361 gram ). Cá heo - một loài động vật rất thông minh - cũng có bộ não trung bình nặng khoảng 3 pound. Nhưng cá nhà táng – loài không được coi là thông minh như như cá heo lại có bộ não nặng khoảng 17 Pound ( 7.800 gram ). Một ví dụ khác là bộ não của một con đười ươi chỉ nặng vào khoảng 13 ounces ( 370 gram), tuy đây là động vật khá thông minh. Một con chim giống như một con chim sẻ có một bộ não rất bé. Vì thế nên rõ ràng coi não động vật thông minh nhất cũng lớn nhất là một điều sai lầm.

      Mối quan hệ giữa kích thước não và trí thông minh là không liên quan, điều quan trọng là tỷ lệ trọng lượng não so với toàn bộ cơ thể. Đối với con người , tỷ lệ này là khoảng 1/50. Đối với hầu hết động vật có vú khác thì vào khoảng 1/180, các loài chim là 1/220. Ngoài ra thì trí thông minh còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nữa.

(còn tiếp…)